الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
439
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
ولى قرآن با جمله « * ( وَما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ ) * » ( آنچه در آسمان و زمين از جنبندگان گسترده است ) ، با صراحت اين حقيقت را اعلام مىدارد كه در پهنه آسمان نيز جنبندگان زنده فراوان است . و اينكه بعضى از مفسران احتمال دادهاند « فيهما » منحصر به كره زمين باشد بسيار بعيد به نظر مىرسد ، زيرا « ضمير تثنيه » است و به آسمان و زمين هر دو برمىگردد ، همانگونه كه تفسير دابة به فرشتگان آسمان تفسيرى است بسيار بعيد ، چرا كه « دابة » معمولا به جنبندگان مادى اطلاق مىشود . اين معنى از آيات متعدد ديگر قرآن مجيد نيز استفاده مىشود . در حديث معروفى از امير مؤمنان امام على بن ابى طالب نقل شده است كه فرمود : هذه النجوم التي فى السماء مدائن مثل المدائن التي فى الارض مربوطة كل مدينة الى عمود من نور : « اين ستارگانى كه در آسمان است شهرهايى همچون شهرهاى زمين دارد ، هر شهرى با شهر ديگر ( هر ستاره اى با ستاره ديگر ) با ستونى از نور مربوط است » ( 1 ) . روايات متعدد ديگرى نيز در اين زمينه نقل شده است ( براى اطلاع بيشتر مىتوان به كتاب « الهيئة و الاسلام » مراجعه كرد ) . از آنجا كه در آيات گذشته سخن از رحمت خدا در ميان بود و اين سخن طبعا اين سؤال را برمىانگيزد كه اين مصائبى كه ما با آن دست به گريبانيم از كجا است ؟ آيه بعد به اين سؤال پاسخ مىگويد : « كه آنچه از مصائب و ناملايمات به شما رسد به خاطر اعمالى است كه خود انجام دادهايد » ( * ( وَما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ ) * ) .
--> ( 1 ) سفينة البحار ماده نجم جلد 2 صفحه 574 نقل از تفسير على بن ابراهيم قمى .